logo

SAFIYE ALI HANIM

Türk kadını dünyanın en akıllı ve en çalışkan kadınıdır. Cumhuriyetin kurulmasında en büyük katkı Türk kadınındır. Bir ülkenin kadınları ne kadar eğitimli ise o ülke dünyanın en uygar ve en zengin ülkesidir.

 Bugün uygar bir ülkede yaşayabiliyorsak, bunu sağlamak için mücadele eden kadınlarımızı anlatmaya devam ediyorum. Bugün sizlere ilk Türk Kadın tıp İnsanı Safiye Ali hanım’ın yaşam hikayesini aktaracağım.

Safiye Ali hanım 2 Şubat 1894 günü Istanbul’da dünyaya geldi.Babası sarayın yaverlerinden Ali Kırat Paşa dır.Babası hem Sultan Abdülaziz han hem de Sultan II.Abdülhamit’in de yaverliklerinde bulundu. Annesi ise Hacı Emin Paşa’nın kızı Emine Hasene hanımdır. Safiye Ali hanım, altı çocuklu bir ailenin  dört kızkardeşinden en küçük olanı idi.

Safiye Ali hanım ın ailesi Osmanlı İmparatorluğunda devlet kademesinde çalışmış ve çeşitli görevlerde bulunmuştur. Dedesi Hacı Emin Paşa, Mekke Şeyhülislam görevinde bulunmuştu. Bugün bile aktif olan vakıflar kurmuştur. Babasını yaşamının ilk yıllarında kaybeden Safiye Ali Hanım, dedesi Hacı Emin Paşa’nın Valideçeşme’deki konağında büyüdü.

O yıllarda genç kızlar için en iyi okullardan biri olan Amerikan Kız Koleji’nde eğitim aldı. 1916 yılının ocak ayında okuldan mezun oldu. Daha Kolej yıllarında iken doktor omaya karar vermişti. Hem gelenek hem de dini sebeplerden ülkedeki kadınlar erkek doktorlara gidemiyor ve gitmelerine izin verilmiyordu. Ülkede kadın doktor sayısı ise yok denecek kadardı.

Darülfunun Tıp Fakültesi o yıllarda daha kadın öğretmen kabul etmiyordu. Safiye Ali hanım’da okumak için, I.dünya savaşının sebep olduğu maddi imkansızlıklara rağmen eğitim için Almanya’ya gitmeye karar verdi. Würzburg üniversitesine kabul edilince, maddi destek aramaya başladı. Dönemin, Maarif Nazırı (Milli Eğitim Bakanı) olan Ahmet Şükrü Bey ‘in yardımı ile devlet bursu aldı.Safiye Ali Hanım Almanya’ya gitti ve hızlı bir şekilde Almanca öğrendi. Derslere başladı. Savaş yıllarındaki Almanya , Birleşik devletler mücadelesi Safiye Ali hanım’ı da etkiledi.Bir Amerikan okulunda eğitim aldığı için Bavyera Eğitim Bakanlığı zorluk çıkarmasına rağmen Safiye Ali hanım öyle başarılı oldu ki,’Doktor adayı’ ünvanını aldı.1921 yılında ‘ Bebeklerde iç menenjit kanaması ‘’ üzerine hazırladığı tez ile mezun oldu.

Eğitim biter bitemz hemen Istanbul’a döndü.Ancak , kadın ve çocuk hastalıkları konusunda uzmanlaşmak için Almanya’ya geri döndü. Burada eğitim sırasında tanıştığı Dr Ferdinand Krekeler ile evlendi. Eşi daha sonra Türk vatandaşı olup Ferdi Ali ismini almıştır.

Eğitimi bitince eşi ile birlikte Istanbul’a geri döndü.Haziran 1923 yılında Türkiye’nin ilk kadın doktoru olarak diplomasını aldı Eşi ile birlikte Cağaloğlu’nda bir muayenehane açtı. Ancak, ilk zamanlar pek tanınmadığı için az hastası olup, kadın olduğu için para ödemek istemeyenler bile oluyordu.Istanbulda beş yıl boyunca doktorluk yaptı. Ancak, gönüllü olarak anne çocuk sağlığı için gece gündüz çalıştı. Fakir aileleri ziyaret edip,ücretsiz anne ve çocuklara baktı,tedavi etti.Onun en büyük amacı, Türk kadınını ana çocuk sağlığı konusunda bilinçlendirmekti.

Aynı yıllarda Amerikan Koleji bünyesinde açılan ilk kız tıp okulunda jinekoloji ve obstetrik dersleri vererek, ülkemizde tıp eğitimi veren ilk kadın öğretim üyesi ünvanını da aldı.

Anne sütünden kesilen ve steril süt içme şansı olmayan çocuklar için Fransız Kızılhaç’ı ‘’ Süt Damlası Bakımevi ‘’ adında klinikler kurmuşlardı.Cumhuriyet ile birlikte, Fransızlar-1925 yılında bu bakım evlerini ‘ Himaye i Etfal Cemiyeti’ne teslim etmişti. Bu klinikleri başına geçen Safiye Ali hanım çalışmaları ile büyük ilerlemeler kaydetti.

Süt Damlası’ndaki çalışmaları kadınları emzirmeye teşvik etmeye çalışıyor ; yetersiz beslenen çocukların sağlıklı beslenebilmeleri amaçlı eğitimler düzenliyordu.Safiye Ali Hanım ayrıca sütten kesilmiş bir yaş sonrası hasta ve zayıf çocukların bakımı ve ilgilenmek üzere ‘ Hilal-i Ahmer Hanımlar Merkezi Küçük Çocukalar Muayenehanesi’ni kurYurt dışındakiaki kongrelerde ,toplantılarda Himaye’i Etfal cemiyetini temsil etti ve etkinliklerini tanıtmaya çabaladı. Mesleğinin zirvesinde iken Süt Damlasın da ki görevinden ayrıldı.1928 yılında tekrar doktorluğa döndü. Muayenehanesini açtı. O yıllarda muayenehanesi olan tek kadın doktordu. O yıllarda toplum hâlâ kadın doktora alışamamıştı. Öyle ki bazı resmi yazışmalarda adı ‘ Safiye Ali Bey’’ diye adı geçiyordu..

Cumhuriyet ‘in ilk yıllarındaki pek çok kadın hareketinin içinde yer alan Safiye Ali’nin 1928’de Bologne’ada düzenlenen Uluslararası Kadın Doktorlar Konferansı’na katıldı. Bu toplantıda edindiği sosyal ve bilimsel izlenimleri Serveti Fünun dergisinde yayımladı.

Safiye Ali Hanım mesleki çalışmalarının yanı sıra Türkiye’deki pek çok feminist harekete katıldı ve Türk Kadınlar Birliği’nin Sıhhıye komisyonu başkanlığını üstlendi. Fuhuşla mücadele için çalışmalar yaptı.

Kanser hastalığına yakalanınca, tedavi olabilmek için Almanya’ya gitti.II.Dünya Savaşının en korkunç günlerinde Almanya’da gene mesleğini sürdürdü. Ancak 5 Temmuz 1952’de Dortmund’da hayatını kaybetti. Allah Rahmet eylesin.

Üst